یانون دیزاین ... yanondesign

نگاهی روزانه به طراحی و هنر
نشریه‌ی ‌الکترونیکی روزانه؛ جسـتاری در هـنر و طـراحی
مشترک روزنامه یانون‌دیزاین شوید
پس از تکمیل فرآیند ثبت نام، ایمیل دریافتی را تایید نمایید.
تبلیغات

بلا رُبا

نعل اسب به آهن‌ربای U شکل نزدیک می‌شد؛ نزدیک و نزدیک‌تر.
آهن‌ربای U شکل گفت، دور شو! نزدیک نیا! نمی‌خواهم ببینمت! اما نعل اسب هم‌چنان پیش می‌آمد. نعل اسب به آهن‌ربای U شکل که رسید٬ آرام گرفت؛ و از حرکت بازایستاد. آهن‌ربا از نعل اسب پرسید: دوستم داری؟
نعل اسب پاسخ داد: معلوم نیست؟! آهن‌ربا گفت: پس خودت را آماده کن!
نعل اسب: برای چه؟!
دستی نعل اسب را جدا کرد؛ و برد. در حالی که نعل اسب ناباورانه آهن‌ربا را نگاه می‌کرد، صدای برخورد اجسامی سخت با سطح آهنی کوچک و U شکلی به گوش می‌رسید.

زندگی مسابقه نیست!

يكشنبه, ۲۶ خرداد ۱۳۹۲، ۰۴:۱۱ ب.ظ

زندگی مسابقه نیست! 
نقدی بر صحبت‌های دکتر افشار نادری در برنامه‌ی نقش مسابقات در پیش‌برد معماری

یانون‌دیزاین - سیدامیر حسینی (کارشناس معماری؛ دانشگاه علم و صنعت)

———-

حول و حوش 19 دی ماه سال گذشته بود که برنامه‌ای را مجله‌ی همشهری معماری تدارک دیده بود که موضوع خیلی جذابی داشت و برعکس خیلی از همایش‌ها و سمینارهای عقیم دیگر به نظر می‌رسید بوی دادخواهی و تغییر و تحول می‌داد. مراسم با سخنرانی کاملا اتفاقی و برنامه‌ریزی نشده‌ی دکتر کامران افشار نادری شروع شد در واقع به خاطر حضور اتفاقی ایشان در مراسم قرار شد مطلبی را هم ایشان به عنوان مقدمه در مورد موضوع سمینار طی 5-6 دقیقه ارائه بدهند. تصمیم گرفتم تا با بهانه کردن صحبت‌های آن موقع ایشان مسابقات معماری را به مثابه‌ی ابزاری برای اعتلای جمعی معماری معرفی کنم و نه میدان ارزش‌گذاری بر تلاش‌های فردی‌مان...

"زندگی هم مسابقه است. مسابقه برای بقا، مسابقه برای کسب موقعیت بهتر مالی و شغلی و قص علی هذا ..." (نقل به مضمون صحبت‌های دکتر در سمینار) حتی کار به جایی کشید که استاد پای نحوه‌ی خلقت انسان را هم وسط کشیدند و برای این گزاره که "زندگی از آغاز مسابقه است." از مسابقه‌ی اسپرم‌ها برای رسیدن به تخمک‌ها  هم صحبت کردند "و به این معنا زندگی از همان اول با مسابقه شروع می‌شود." از این‌ها که بگذریم همه‌ی این‌ها که نقل به مضمون کردم را استاد گفتند تا به موضوع جلسه برسند جایی که (باز هم نقل به مضمون): "مسابقات معماری مثل یک GPS  هستند و موقعیت ما را نسبت به بقیه‌ی معماران در کشور نشان می‌دهند ... "

نمی‌دانم تا چه حد می‌شود به صحبت‌های استاد ایراد وارد کرد، اما به نظر من مسابقه صرفا یک بهانه، محرک و آن‌طور که من دوست دارم ببینم، ابزاری است برای اعتلای معماری کشور... جایی که قرار است معماران و اندیش‌مندان یک جامعه، یک ملت یا هر چیز دیگری دور هم جمع شوند و برای پاسخ دادن به سوال طرح‌شده هم‌اندیشی کنند. اصلا معتقد نیستم که مسابقه، واقعا مسابقه است بلکه بیشتر فکر می‌کنم در پس همه‌ی این تلاش‌های فردی و تک‌روی معماران شرکت‌کننده، جمعیت شرکت‌کنندگان و اگر آثار و نتایج ارایه شده خوب و وسیع منتشر شوند جامعه‌ی معماری با خیل عظیمی از افکار و ایده‌های جدید مواجه خواهد شد.

حالا این مسابقه در هر "موضوع"،" قالب" و یا " مقیاس" هم باشد مهم نیست چرا که فرضا در مقیاسی کوچک با موضوع طراحی یک بنای مشخص جمع ما (یعنی شرکت‌کنندگان و داوران) تلاش می‌کنیم تا بهترین پاسخ به مساله‌‌ی طراحی و موقعیت مشخص شکل گرفته را پیدا (و نه انتخاب!) کنیم. 

و اگر حالا موضوع مفهومی باشد (مثل مسابقه‌ی جایزه‌ی میرمیران) آن وقت ما (شرکت‌کنندگان و داوران) دست به خلق مفاهیم نو یا حداقل ایجاد تصویر و مابه‌ازای کالبدیِ مفهومی خواهیم زد که طرح شده است. در واقع این بار  مسابقه تلاشی است جمعی میان ما معماران برای این که گره ای باز کنیم، گاهی تصویر و مابه‌ازای تفکری را با هم بیافرینیم و  ...

 

شاید این یادداشت صرفا نگاه و خواسته‌‌ای شخصی از یک مسابقه است. به طور مشخص این جا سعی کردم تا چندین موضوع را با بازنگری، دوباره تعریف کنم و از این طریق به نقش اصلی‌ای که قرار است این ابزار یا اندام (یعنی مسابقه) در پیکره (یعنی معماری ایران) بازی کند برسم، برای همین مطالبی را که این روزها بعد آن تلنگر صحبت‌های دکتر در سمینار به ذهن می‌آید، این طور صورت‌بندی می‌کنم:

۱- آثار حین مسابقه خلق، کشف و پیدا میشوند و نه انتخاب! - کشف و پیداشدن را به خاطر این به جای انتخاب شدن و برنده‌شدن به کار می‌برم چون اعتقاد دارم زمانی می‌توانیم از واژه‌ی انتخاب استفاده کنیم که واقعا چندین راه حل برای مساله از قبل وجود داشته باشند یا توسط شرکت‌کنندگان مستقلا خلق شده باشند و هیچ یکی از داوران و برگزارکنندگان و حتی قوانین مسابقه در خلق آن اثر نقشی نداشته باشند به جز خود طراح! (که البته چنان که در ادامه خواهم گفت به نظر بنده چنین طرحی در مسابقه اصلا وجود ندارد!!). 

 راه‌حل‌ها در جریان برگزاری مسابقه خلق می‌شوند و ما (یعنی معماران و داوران) در این خلق موثریم. برای درک بهتر موضوع کافی‌ست صرفا تصور کنید اگر به جای یک معمار یا استاد معماری که به عنوان داور مسابقه انتخاب شده کسی دیگر در مسابقه به عنوان داور انتخاب شده بود، چه می‌شد؟ ...  در این صورت قطعا تمایلات یا نظرات این داور (معمار یا استاد دیگر) در شکل‌گیری آثار شرکت‌کنندگان تاثیرگذار خواهد بود چرا که شرکت‌کنندگان -چنان که اتفاقا من نقطه‌ی قوت برگزاری یک مسابقه می‌دانم- دوست دارند در مسابقه برنده شوند. و همین اشتیاق باعث خواهد شد اثر خلق شده تمایلات و ملاحظات آن داور خاص را نیز دربرداشته‌باشد.

مثال‌های دیگری هم وجود دارد، زمانی این جا نوشته بودم: "بدترین کارفرما کسی است که به طراح بگوید پیش برو و حاصل نهایی را به من بده" حالا مثال‌هایی دیگری می‌زنم. شعار یا خواسته‌ی دولت فرانسه در طراحی موزه‌ی لوور گشودن موزه به روی مردم بود! و معمار عملا در زمین کارفرما دست به بازی و خلق اثر زده است، تصور کنید خواسته و تعریف کارفرما حضور نداشت حالا موزه‌ی لوور جدیدی هم نداشتیم! پس به این معنا کارفرما در خلق اثر شریک است! مسابقه و بعدا سفارش کریستال پالاس به این صورت که نمایش‌گاهی طراحی شود که هرچه سریع تر برپا شود؛ یک دستور آمرانه از سوی مجری نمایش‌گاه به خلق کریستال پالاس شفاف، پیش‌ساخته و الهام بخش معماری مدرن منجر شد. به نظرم این‌جا هم بیش از خود طراح کارفرما در خلق اثر موثر بوده است. و به همین اعتبار دومین گزاره هم شکل خواهد گرفت:

۲- آثار خلق شده در مسابقه تنها از آن شرکت کنندگان نیستند بلکه محصول کنار هم قرار گرفتن شرکت کنندگان، داوران و گاهی موسسات و ارگان های دولتی و غیر و دولتی و تمایلات و عقاید این سه هستند.

۳- مسابقات، award ها و ... همه و همه ابزار و محرکی هستند در دست ما (جامعه‌ی معماری) تا دست به خلق ایده‌ها و راه‌حل‌های جدید بزنیم. مشکلات‌مان را حل کنیم و همه‌گی با هم یک گام جلوتر برداریم. بهتر این است که از همه‌ی ظرفیت‌ها چه از ترکیب داوران، شرکت‌کنندگان، نحوه‌ی انتشار آثار و ... حداکثر استفاده را بکنیم. به مسابقه نگاه ابزار داشته باشیم و نه هدف و GPS و در پی هدف اصلی یعنی اعتلای معماری باشیم.

۴- مسابقه‌ی معماری یک مسابقه و نبرد برای ارزش‌گذاری روی تلاش‌های فردی ما نیست بلکه یک هم‌اندیشی جمعی بین ماست که جز طرح اول مسابقه باقی آثار هم تولید محتوا و ارزش زیادی در بین جامعه‌ی معماری خواهند داشت.

۵- و نکته‌ی آخر این که همه و همه‌ی این‌ها تنها زمانی اتفاق خواهند افتاد که مسابقه‌ی معماری به خوبی و درست اجرا شود. قصدم این نیست که طبق معمول توصیه به داوری صحیح و منصفانه بکنم بلکه منظورم این است که حتی در بدترین مسابقات با ناداوری هم اگر نتایج و همه‌ی آثار معماران منتشر شود و در دسترس عموم اعضای این خانواده‌ی بزرگ معماری قرار گیرد قطعا مسابقه به نتیجه خواهد رسید در واقع این ادعای آخر حاصل اعتقاد شخصی من به دو گزاره است:

  • اول این که نتیجه و هدف برگزاری یک مسابقه به هیچ وجه صرفا انتخاب طرح اول نیست. و آثار دیگر تا پایین‌ترین رتبه هم قطعا مثل خون باید در رگ‌های پیکر این جامعه‌ی بزرگ معماری منتشر و تزریق شوند و همه ارزش‌مندند. چون هر کدام برداشت‌های فردی شرکت‌کننده از موضوع و چالش طرح‌شده در مسابقه‌اند.
  • دوم این که هر طرحی سهمی از حقیقت و بزرگی دارد که شاید از چشمان داوران دور مانده باشد. حتی گاهی طرح‌های دوم و سوم در تاریخ معماری جریانسازتر از طرح‌های اول و برگزیده‌اند مثالی که اتفاقا در همین جلسه هم مطرح شد: مسابقه‌ای بود که در آن رم کولهاس علی‌رغم رتبه نیاوردن و رد شدن طرح‌ش در مسابقه، برای اولین بار مقطع آزاد را ارائه داد!

پی نوشت:

منبع تصویر استاد نادری: www.arel.ir

نظرات (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی